Ostatnio "zwiedzam":

18 lutego 2016

Notatki z wycieczki po "Nowej Oliwie" czyli Przymorzu Małym

Jesienią oprowadzałem młodzież klasy pierwszej gimnazjalnej po Małym Przymorzu. Wprawdzie roboczo ta wycieczka nosi nazwę "Nowa Oliwa", ale faktycznie czegoś takiego nie ma. W związku tym kilka słów wyjaśnienia. 

Nowa Oliwa to tereny, które obejmują "oliwskie zatorze" oraz wszelkie powojenne inwestycje w dzielnicy Oliwa. Kwestie nazewnictwa poruszam w kilku miejscach w poniższym artykule, także zapraszam do czytania. Trasę wycieczki przedstawić można za pomocą poniższej mapki. Szliśmy ze szkoły w stronę hali Olivia, przez Małe Przymorze, Żabiankę by skończyć wycieczkę z powrotem w Starej Oliwie.


 Zobaczyliśmy:


 1. Olivia Business Centre

Tak się składa, że budynek ten jest w bezpośrednim sąsiedztwie naszej szkoły. Dlatego wiele mógłbym pisać o tym jak biurowce zmieniają okolice. Na pierwszy rzut oka jest super. Mamy biznes, wysokościowce, szklane domy, miejsca pracy.

Od kilku lat powstawały kolejno następujące budynki:
- Olivia Gate (2011),
- Olivia Point (2013),
- Olivia Tower (2013),
- Olivia Four (2014),
- Olivia Six (2015).
- trwa budowa Olivia Star (tu moja wersja, niestety prawdopodobna - tego jak to ma wyglądać).

Gdy się przyjrzymy dokładniej to zauważymy rozjeżdżone trawniki, dzikie parkingi i nowe potoki ludzi z zawieszonymi na szyi identyfikatorami. W ten oto sposób "cywilizacja wielkiego miasta" dotarła do Oliwy. Na naszych oczach następuje zderzenie tych dwóch światów - podmiejskiej, zielonej Oliwy i dzielnicy biurowej. Oby po tym trwającym zderzeniu nastąpił okres zrównoważonego rozwoju. Taki w którym mieszkańcy i pracownicy biurowców będą żyć i pracować obok siebie w harmonii i wzajemnym szacunku.



OBC i otoczenie z dołu
Pięknie? Nie sądzę. Od lewej u góry: Olivia Six, Gate, Point, Tower, Four.  
2. Hala Olivia

Zdjęcie pokazuje jak Hala Olivia wyglądała w grudniu 2 lata temu. Teraz wcale nie jest lepiej. Ta hala to doskonały przykład modernizmu. Nowoczesnej architektury, która łamie dawne schematy budownictwa. Nie ma tu klasycznych prostych ścian zewnętrznych przykrytych skośnym dachem. Mamy za to futurystyczną bryłę Olivii, która nie zbaczając na siły grawitacji, przypomina wodowany statek.
Budynek powstał w 1970 roku i jest do dzisiaj stolicą pomorskiego hokeja. Tu trenują również młodzi hokeiści uczęszczający do naszej szkoły oraz łyżwiarki, łyżwiarze i zawodnicy uprawiający short-track.
Sama okolica niestety przypomina jakieś azjatyckie, pełne koloru, prowincje. Krajobraz jest tu tak zaśmiecony, że nie jest to miejsce w którym da się odpocząć. Młodzieży też o tym wspomniałem, bo to w nich nadzieja, że w przyszłości uporządkują to co nasze pokolenie zepsuło. Młodzieży dałem zadanie: policzcie reklamy, które stąd widać. Było ich ponad 30! Niektóre do nas błyskały i świeciły, inne powiewały na wietrze. Ustawo krajobrazowo przybądź i zacznij w końcu działać!

Hala Olivia w XXI wieku (reklamoza)
Hala Olivia czeka na ustawę krajobrazową.
3. Uniwersytet Gdański

Okolica UG bardzo się zmieniła. Dzisiejszy kampus jeszcze kilkanaście lat temu nie wyglądał tak samo. Do 2000 roku były to jedynie dwa budynki: Wydział Filologiczno-Historyczny oraz Wydział Matematyczno-Fizyczny. Za torami tramwaju była stołówka i dalej akademiki. Od strony Grunwaldzkiej był już Media Markt i Castorama. Pomiędzy tymi budynkami były gęste krzaki.
Wydział Biologii w budowie
Wydział Biologii w budowie. Zdjęcie z 2012 roku.
Od tego roku wybudowano:
- Wydział Prawa i Administracji (2001),
- Bibliotekę Główną (2006),
- Wydział Nauk Społecznych (2008),
- Wydział Biologii (2011),
- Wydział Chemii (2012),
- Wydział Neofilologii (2013),
- Instytut Biotechnologii (2015).


W ten oto sposób w Oliwie tworzy się dzielnica uniwersytecka. Niestety otoczona płotem oraz parkingami. Ciągle brakuje też miejsc rekreacyjnych oraz usług, które mogły by przyciągnąć mieszkańców oraz studentów w to miejsce również po zajęciach lub po pracy. Miejmy nadzieję, że w miarę upływu lat naprawimy te błędy w przestrzeni publicznej.


4. Przystanek SKM



Przy tym przystanku SKM warto zwrócić uwagę na jego nazwę. Początkowo od 1951 roku do 1965 były to Polanki (Gdańsk-Polanki). Następnie przez ponad trzydzieści lat Gdańsk-Przymorze. Od 2004 roku dodano jeszcze do nazwy człon Uniwersytet. I tak, wraz z nazwą, zmieniała się okolica. Po wojnie teren nazywano Polankami a później już Przymorzem. Jakie są konsekwencje takiego nazwania stacji to możemy usłyszeć od studentów UG. Ta gdańska uczelnia mimo że leży w granicach dzielnicy Oliwa, często jest określana jako "UG na Przymorzu". Przypomnę że granicą między dzielnicami są tory kolejowe.

 5. Arkońska Business Park
Arkońska - biurowce
Arkońska Business Park.
Centrum biurowe, które zmieniło Małe Przymorze. Ta dzielnica, od niedawna mająca w końcu Radę Dzielnicy, to miejsce gdzie dominuje niska zabudowa jednorodzinna od strony torów kolejowych. Po drugiej stronie mamy już typowe bloki o różnej wysokości. Arkońska Business Park była pierwszą taką inwestycją w okolicy. Budowano ją etapami. Centrum stało już w 2008 roku. Dwa lata później je powiększono.

 6. Osiedle na Arkońskiej z 2007 roku

Inprodomy na Arkońskiej (także Śląskiej, Szczecińskiej)

Małe Przymorze to miejsce o dość dobrej lokalizacji. Poznał się już na tym biznes budując tu biurowce. Poznali się również deweloperzy budując tu kilka osiedli. Powyższe osiedle wybudował deweloper Inpro w 2007 roku.

7. Idea Eurostyl w budowie

Osiedle to powstaje w miejscu Międzynarodowych Targów Gdańskich. Był to zespół hal, w których prócz targów różnego typu odbywały się również uroczystości oraz egzaminy. MTG w tej lokalizacji istniały od 1994 roku do 2012 roku. Obecnie ich siedziba mieści się w nowym budynku na ulicy Żaglowej przy stadionie.
Ten duży teren przekształca teraz firma Idea Eurostyl. Zwracam uwagę na to, że nowe osiedle w reklamach często używa słowa Oliwa - mimo, że administracyjnie leży na Przymorzu Małym.
Były sobie Międzynarodowe Targi Gdańskie
Były sobie MTG. Będzie mieszkaniówka - IDEA EUROSTYL.
 8. Osiedle Nova Oliva

To jedno z osiedli na Małym Przymorzu, które reklamuje się jako oliwskie. Leży wprawdzie na Przymorzu Małym, ale biznes zdecydowanie woli nazwę Oliwa od Przymorza. Osiedle samo w sobie jest wygodne, dobrze skomunikowane i w zależności od wiatru pachnie kakaem. To efekt sąsiedztwa fabryki czekolady. Mi się nie podoba płot i "strażnice" wokół domów, które odcinają teren osiedla od okolicy. Dzielą miasto na oazy spokoju i złe ulice. W efekcie osiedle jest ładne, ale w środku. Na zewnątrz, za płotem przypomina raczej jakiś lekki areszt.  
Nova Oliva - jedno z osiedli, które mimo że leży poza Oliwą to czerpie z jej nazwy. Tu widać jak płot odgradza osiedle od ulicy.
Jedno z osiedli na Małym Przymorzu przyznające się do Oliwy.
 9. Zakłady Bałtyk

Te zakłady powstały przed wojną, a w zasadzie między dwiema wojnami światowymi. W latach dwudziestych istniały trzy fabryki: Angelas, Baltic i Kosma. Po wojnie wszystkie zakłady upaństwowiono i tu w Oliwie powstawała czekolada, a we Wrzeszczu w miejscu dzisiejszej Galerii Bandyckiej galaretki. W 1993 roku fabrykę przejął Fazer by w 2006 roku przeszła ona w ręce włocławskiej firmy Bomilla, która uszanowała gdańską tradycję i zachowała nazwę Bałtyk. Pracuje tu ponad 100 osób a wokół budynku czuć zapach kakaa. Cukierki, czekolady i inne wyroby fabryki można zakupić w sklepie firmowym przy ulicy Bora-Komorowskiego.

Bałtyk
Zakłady Bałtyk
 10. Książęcy Widok



Dawny _Książęcy Widok_ czyli widok na morze
Książęcy Widok, czyli dawna oś widokowa Park Oliwski-morze.
Ulica Krzywoustego do dziś zachowała dość nietypowy przebieg. Mimo, że ruch jest tu lokalny to na końcu rozszerza się na dwa pasy. Jest to pozostałość po dawnej osi widokowej. Jeszcze sto lat temu z parku Oliwskiego było widać morze. Odpowiednio uformowane stawy i szpalery lipowe sprawiały wrażenie, że morze jest bardzo blisko Oliwy. Było to jednak złudzenie. W celu zachowania tego widoku zaplanowano strefę wyłączona z budownictwa a dzisiejszą ulicę Krzywoustego nazwano Książęcy Widok. Kwestię widoku na morze przekreśliła wojna i drzewa, które przez lata rosły w Jelitkowie. Dzisiaj powrót do dawnych widoków wydaje się być bardzo wątpliwy z racji ochrony terenów zielonych nad morzem.

 11. Młyn IV

Wzdłuż Potoku Oliwskiego istniało kiedyś ponad 20 zakładów przemysłowych. Wśród nich były m.in. młyny, kuźnice, olejarnie czy druciarnie. Ten młyn z poniższego zdjęcia jest jednym z najładniejszych zachowanych. Wyróżnia się szachulcową konstrukcją.  Służył przed laty jako kuźnica miedzi, młyn kaszowy, olejarnia, fabryka karabinów a później nawet jako wytwórnia opakowań styropianowych. Kilkaset lat temu gościł nawet kandydata do polskiego tronu - księcia Contiego. Były to czasy gdy o polską koronę zabiegali książęta z całej Europy. Niestety wówczas wybrano na króla jednego z najgorszych z polskich królów w historii - Augusta II Mocnego.

Obecny budynek, który oglądamy nie jest zabytkiem gdyż w latach 80. XX wieku spłonął. Odbudowano go w latach 90, jednak nowi właściciele  (Spółdzielnia Pracy Radius) około 2005 roku przestali się nim interesować. Zalegają też z opłatami. W efekcie w latach 2012 i 2015 wybuchały tu pożary, które niestety są gdańska tradycją jeśli chodzi o miejsca zabytkowe i warte zachowania.
Obecnie obserwujemy stopniową degradację tego budynku. Polecam wycieczkę w pobliże tego budynku, ponieważ jego dni mogą być już policzone.

Młyn IV w którym był kiedyś nawet następca tronu
Młyn IV
 12. Potok Oliwski

Osobowy do Olsztyna nr 70142
Potok Oliwski
Potok Oliwski to 10-kilometrowy ciek wodny, dzięki któremu powstała Oliwa. Cystersi zauważyli, że potok ten daje możliwości rozwoju zakładów przemysłowych. Jego dopływy (Potok Zajączkowski, Czystej Wody, Prochowy i Rynarzewski) spotykają się właśnie w szeroko rozumianej Oliwie. Oliwa ma położenie jak otwarta dłoń gdzie w środku mamy katedrę a palce do dopływy, które dają jej niezbędną energię do budowy młynów.
Uproszczony schemat położenia Oliwy - jak na dłoni. Pomysł zaczerpnięty od Barbary Bańkowskiej (link)
 13. Fabryka Oetkera
W Oliwie a w zasadzie w Gospódce(1)
Oliwska siedziba fabryki Dr. Oetkera
Fabryka ta wpisuje się w wielowiekowy trend ułatwiania życia kobietom pracującym w kuchni. Dzięki wynalezieniu w 1891 roku proszku do pieczenia "Backin" Oetkerowie rozpoczęli swoją biznesową karierę. Zaczęło się od fabryki w Bielefeld, później przyszedł czas na ekspansję. Gdy w 1920 roku powstało Wolne Miasto Gdańsk Oetkerowie zadecydowali o budowie w Oliwie fabryki, która byłaby ośrodkiem ekspansji na całą północną Polskę. I tak w rękach ciągle tej samej rodziny fabryka powiększała z roku na rok swoje obroty.
Po II wojnie światowej Oliwa i Gdańsk stały się częścią Rzeczpospolitej. Fabrykę upaństwowiono, jednak nadal produkowano tu środki do pieczenia. W latach 90. XX wieku do Oliwy powrócili Oetkerowie. Tym samym budynek ten znajduje się ciągle w rękach tej samej rodziny, która go wybudowała. Wokół budynku rozpościera się zapach budyniu i kisielu.

14. Ergo Arena

Hala ta to nieczęsty przykład sukcesu budowy o takiej skali. Została wybudowana w roku 2010 dokładnie na granicy Sopotu i Gdańska. Wcześniej w jej miejscu były ogródki działkowe, a jeszcze wcześniej wysypisko śmieci. Hala może pomieścić nawet 13 tysięcy widzów a przestrzeń w środku można dowolnie kształtować. Imprezy odbywają się tu bardzo często. Hala jest miejscem gdzie swoje ligowe mecze rozgrywają:
- siatkarki Atomu Trefla Sopot,
- siatkarze Lotosu Trefla Gdańsk,
- koszykarze Trefla Sopot,
- piłkarze ręczni Wybrzeża Gdańsk

Ergo Arena
Ergo Arena - hala na granicy Sopotu i Gdańska
 15. Stawowie
Stawowie
Stawowie
Stawowie jest położone w granicach Sopotu. Od czasów średniowiecznych w tym miejscu istniała gospoda.  Dopiero Heinrich Teodor Behrend w połowie XIX wieku wzniósł tu neorenesansowy pałac oraz park. Obok powstała również cegielnia. Właściciele terenu się zmieniali aż do XX wieku. Wówczas Na początku teren ten kupiło pruskie wojsko z zamiarem urządzenia tu sanatorium. I taką funkcję ten budynek miał przez następne lata. W czasach Wolnego Miasta Gdańska (Międzywojnie) budynek przebudowano. W okresie powojennym mieściły się tu oddział położniczy (do 1961 roku) a potem gruźliczy.

Do dnia dzisiejszego zachowała się bryła przebudowanego przed wojną pałacu. Zachwyca otoczenie budynku, zwłaszcza park z tyłu, gdzie widzimy pozostałości po grotach, kaskadzie i fontannie.
Obecnie budynek czeka na inwestora.

16. Pomnik Bitwy pod Oliwą
Pachołek Pomnik Bitwy pod Oliwą_Luizy

Pomnik ten wielokrotnie zmieniał swoją nazwę. Początkowo upamiętniał królową Luizę (zm. 1810, żona króla Fryderyka Wilhelma III) która odwiedziła te miejsce. Po wojnie pomnik ten wykorzystano do upamiętnienia Bitwy Pod Oliwą (1627).
Jest to ciekawy punkt widokowy bez konieczności wchodzenia na wieżę.

17. Wieża widokowa na Pachołku

Od kilku lat widoki z wieży na wzniesieniu Pachołek (101 metrów nad poziom morza + 15 metrów wieży) są naprawdę warte zobaczenia. O samym Pachołku pisałem już tu: link. Polecam przeczytać. Ze swojej strony dodam, że jest to miejsce w które zawsze staram się zabrać gości, którzy pierwszy raz są w naszej okolicy. 
Widok z Pachołka jesienią 2015 roku
Widok z wieży na Pachołku
Korzystałem z:
- własnych notatek i obserwacji,
- Encyklopedii Gdańska,
- stron klubów sportowych, Egro Areny,
- strony www.stawowie.pl/html/historia002.htm

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Za każdy komentarz dziękuję.

.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...