Ostatnio "zwiedzam":

6 października 2015

Notatki z wycieczki po Starej Oliwie

Dwa tygodnie temu nasza najmłodsza klasa turystyczna zwiedzała Oliwę. Oprowadzałem ich następującą trasą:

Trasa wycieczki po Starej Oliwie 25.09.2015 r.

Był to spory dystans (11 km spaceru w 5,5 godziny). Dużo też zobaczyliśmy. Atrakcją dla młodych była gra terenowa w parku Oliwskim oraz dni otwarte w siedzibie TPK gdzie część uczniów wygrała składane bidony.


Poniżej kilka wynotowanych informacji dotyczących odwiedzanych miejsc:


1. Willa John na ul. Wita Stwosza 25

Wita Stwosza - willa John
Willa John na ul. Wita Stwosza
Dom ten dziś jest zupełnie niezauważalny. Wciśnięty jest między powojenny niski blok mieszkalny oraz osiedle Górskiego. Tymczasem na starych zdjęciach możemy podziwiać jak wyglądał przed wojną. Budynek utracił swój charakter poprzez uproszczenie rytmu dachu. W domu tym przed wojną mieszkał Arthur Wendt, który na Długim Targu miał punkt gdzie oferował ubezpieczenia. Z dawnego bogactwa pozostały jedynie zabudowane wykusze. Polecam kliknąć w link: www.danzig-online.pl  i porównać stare zdjęcie i stan obecny.

2. Szkoła Specjalna

Wita Stwosza - szkoła specjalna w Oliwie - dawne sanatorium dla nauczycieli

Szkoła specjalna to duży gmach, który powstał około 1900 roku. Przed wojną mieścił się w nim sanatorium/szpital/hotel dla nauczycieli. Po wojnie gmach przechodził z rąk do rak (Urząd Morski, Straż Morska) by w końcu przeznaczyć go dla szkoły. Po wybudowaniu w 1966 roku na ul. Wasowicza szkoły podstawowej nr 35 (typu "tysiąclatka") w gmachu umieszczono szkołę specjalną.

3. Kamienice na Grunwaldzkiej

W Oliwie na Grunwaldzkiej

Z racji na hałas i tranzytowy charakter alei Grunwaldzkiej (w jej nazwie mimo szczątkowej liczby drzew nadal jest "Aleja") - budynki te nie wyróżniają się specjalnie. By je docenić należy uruchomić wyobraźnię i "zaorać" asfalt na rzecz istniejących tu kiedyś ogródków. Ta widoczna na zdjęciu część jezdni to były właśnie dawne przydomowe ogródki. Proszę tylko spojrzeć na poniższe zdjęcie. Zielony budynek z wieżą przy ul. Grunwaldzkiej 486 tak na prawdę niewiele się zmienił. Zmieniło się tylko otoczenie.
Dom na Grunwaldzkiej 486 (ze zbiorów Piotra Popińskiego, str. 134 albumu Był sobie... Oliwa. Jelitkowo).

4. Osiedle na Husa

Husa - ciekawy, przemyślany układ zabudowy(1)

To mini-osiedle to ciekawy przykład jak kiedyś projektowano miasta. Na środku mamy wspólny, nieogrodzony plac z zielenią. Po bokach od strony ulicy Derdowskiego dwa wysokie budynki, które w niższej formie ciągną się dalej ulica Husa. Bez współczesnego patrzenia sobie w okna. Domy widoczne na zdjęciu (zachodnia część) powstały prędzej niż te bezpośrednio przy ul. Husa.

Po wojnie przez kilka lat ulica ta nazywała się ul. Żołnierek. Przed wojną była to Hardenbergstrasse czcząca pruskiego reformatora Hardenberga (zm. 1822).

5. Dawny Hotel i przychodnia

Dawna Przychodnia

Przed wojną budynek ten był hotelem. Po wojnie przez lata była tu przychodnia zdrowia. Przez ostatnie lata obiekt ten przynosił Oliwie wstyd. Położony w samym sercu dzisiejszej dzielnicy, popadał stopniowo w ruinę. Obecnie jest remontowany i za parę lat powstanie tu hotel, sklep i apteka, które architekturą będą nawiązywać do dawnego stanu budynku (link).

6. Park Oliwski

Przykładowa trasa biegu terenowego po parku jaki przeprowadziłem.

Park Oliwski to absolutna czołówka atrakcji turystycznych Gdańska. Od stuleci formowana w zachwycające części. Mamy tu nienaturalną, przedziwną część francuską oraz spokojną, leśną część angielską. Ale to nie wszystko. Prócz tego można tu zobaczyć: Alpinarium, Ogród Botaniczny, Palmiarnię, Ogród Japoński, Ogród Konwentualny.
Od roku zwiedzanie parku jest dużo prostsze dzięki likwidacji płotów strzegących wstępu do Alpinarium, Palmiarni i Ogrodu Botanicznego. Mamy też nową, kontrowersyjną część parku, którą wybudował deweloper. To Ogród Japoński oraz otoczenie Dworku Saltzmanna.
Tym razem postanowiłem uatrakcyjnić zwiedzanie parku poprzez grę terenową. Każdy z uczestników musiał sam znaleźć odpowiedzi na zadane mu zagadki. Trasę jednego z uczestników zarejestrowałem za pomocą GPS na zdjęciu powyżej. W ten oto sposób uczniowie dowiedzieli się gdzie w parku można znaleźć stopy słonia, gdzie rośnie ciasteczkowe drzewo.

7. Katedra Oliwska z zewnątrz

Oliwską katedrę nie tak łatwo znaleźć. Mimo dwóch wież, nie jest to oliwska dominanta. Cystersi skupiali się bowiem na modlitwie i pracy, a nie na budowaniu jak najwyższych kościołów. W ich regule były nawet wskazania by świątynie były skromne. Dlatego do katedry wchodzimy schodami w dół, a wieże według kościelnych przepisów to tylko klatki schodowe.
Wnętrze katedry jednak do skromnych nie należy. Jest wyjątkowe w skali naszego miasta z racji obecnego wewnątrz stylu barokowego. Wśród dominujących tu przed stu laty, skromnych i bielonych świątyń ewangelickich katedra musiała robić wielkie wrażenie.

8. Kościół cystersów

Kościół cystersów w Oliwie
Kościół OO. Cystersów na ul. Leśnej

To jeden z najładniejszych neogotyckich kościołów jakie widziałem. Zwłaszcza z zewnątrz robi wrażenie. Na tyle duże, że nieraz turyści przybywają tu myśląc, że to jest Katedra Oliwska. Tymczasem kościół ten zbudowano około 1920 roku w 50-lecie zwycięstwa Niemiec nad Francją. Do końca wojny służył on protestantom z Oliwy (katolicy chodzili do katedry). Po wojnie zadecydowano o powrocie cystersów do Oliwy. Wrócili oni jednak nie do katedry, ale do pobliskiego kościoła na ulicy Leśnej. Służą tam do dziś.

9. Dom Alfa Liczmańskiego
Ulica Alfa Liczmańskiego rozpoczyna się komicznie wąskim przejściem dla pieszych przy ulicy Polanki. Dalej jest już coraz lepiej. Brukowana uliczka ciągnie się w górę, a po bokach możemy podziwiać stare, ponad 100-letnie kamienice. W jednej z tych kamienic mieszkał przed wojną zasłużony dla polskiego i gdańskiego harcerstwa Alf Liczmański. Za swoje oddanie sprawie Polski został zaraz po wybuchu wojny aresztowany i wywieziony do obozu Stutthof, a następnie zabity. 

10. Lasy Oliwskie

To nasze płuca miasta. Położone na zachód od miasta, przy częstych zachodnich wiatrach, stanowią wielki filtr powietrza. Mają bardzo bogate nazewnictwo. Stąd Dolina Radości, Droga Filozofów, Droga Elfów i inne malownicze nazwy, które dużo nam mówią o dawnych mieszkańcach Oliwy, którzy nadali te określenia. 
Wśród drzew dominują sosny oraz buki. Średni wiek drzew zbliża się do około 100 lat. Las ten jest częścią Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego (nie mylić z parkami narodowymi!). Dzięki temu duży nacisk jest tu położony na edukację oraz krajoznawstwo. O ciągłość trwania lasu dbają leśnicy (Nadleśnictwo Gdańsk) dzięki czemu corocznie sadzonych jest prawie 300 tysięcy drzew. To oni są faktycznymi gospodarzami na tym terenie. Niestety nie wszyscy to rozumieją. Las to bardzo skomplikowany organizm. Korzystamy z niego na wiele sposobów. I poprzez turystykę i spacery, i przez produkcję tlenu. Również poprzez produkcję drewna, które otacza nas w naszych mieszkaniach. Dlatego właśnie ciągłość lasu to niestety też wycinanie i przerzedzanie drzew, nawet tych zdrowych. 
Dlatego nie bójmy się o ciągłość lasu. Postulatów protestujacych przeciwko wycince nie popierają nawet pracownicy TPK. Póki gospodarzem są Lasy Państwowe to lasom nie grozi wysprzedanie dla deweloperów oraz wycięcie wszystkiego w pień. To było by możliwe gdyby las był w rękach prywatnych. A takich planów na szczęście nawet nie ma.

11. Siedziba TPK

TPK

Siedziba TPK mieści się przy ulicy Polanki. Dodatkowo w najbliższych latach możemy się spodziewać budowy na podwórku kolejnego budynku służącego właśnie do edukacji. Tego dnia, na koniec wycieczki, uczniów czekały stoiska z konkursami, gdzie część wygrała różne gadżety.


Polecam poczytać to z czego korzystałem:
http://www.dawnaoliwa.pl/opisy/ulice/nr/witastwosza025.html
Był sobie Gdańsk - Dzielnice "Oliwa Jelitkowo"

3 komentarze:

  1. Musze napisać, że wiele super informacji. Szczególnie zainteresowała mnie Willa John i to jak wyglądała dawniej, oraz to jakie ogródki były przed kamienicami/domami przy obecnej Al. Grunwaldzkiej. Przeczytałem kilka Pana wpisów i przyznaje, że zbyt bardzo zaniedbuje szlaki w TPK właśnie :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuje - na wzajem. U Ciebie można znaleźć masę ciekawych informacji. Ostatnio np. zwiedzałem Byczą Górę.

      Usuń

Za każdy komentarz dziękuję.

.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...