Ostatnio "zwiedzam":

16 lipca 2016

Powodzie wczoraj i dziś

Przy okazji ostatnich sztormów pojawiły się w mediach informacje o kolejnej powodzi w Gdańsku. Czy rzeczywiście Gdańsk jest narażony na powodzie? Czego powinniśmy się bać? Czy zimowych zatorów na Wiśle, czy gwałtownych ulew, czy też morskich sztormów? Przyjrzyjmy się temu problemowi.

Dawniej Gdańszczanie obawiali się zbierającej wody całej Rzeczpospolitej Wisły. Ujście dawnej Wisły nie wyglądało tak jak dzisiaj. Gdańsk został założony w miejscu ujścia Motławy do Wisły. A więc nad samą rzeką. Wielka woda z całej Polski nie płynęła na wprost Przekopem do Bałtyku, ale zakręcała ostro w lewo by dopłynąć do samego Gdańska. Taka sytuacja miała miejsce aż do XIX wieku.

Cyfrą 1 oznaczono dawną siedzibę książęcą.

  
 Do tego czasu liczne są wzmianki o wielkich powodziach. M.in. W 1361 roku u brzegu portu zatonęło 60 statków, w 1465 roku cofka siała zniszczenie wzdłuż Motławy, w 1482 roku ulewy podtopiły Główne Miasto, w 1497 sztorm spowodował straty na Żuławach,  w 1515 sztorm i wichury zerwały spowodowały szkody w porcie, w 1540 roku zalane zostały Długie Ogrody i Wyspa Spichrzów. Sytuacja zaczęła się zmieniać w XIX wieku.

    W kwietniu 1829 roku powódź zalała gdańską Ołowiankę. Do dziś możemy na spichlerzu Panna Wodna oglądać zrekonstruowany znak wodny upamiętniający ówczesny stan wody (ponad 3,3 m nad poziom morza).

    2 lutego 1840 spływająca kra napotkała na przeszkodę i zamiast spłynąć ku Bałtykowi utworzyła zator. Wody Wisły wystąpiły z brzegów i podzieliły wieś Górki na cześć zachodnią i wschodnią tworząc sobie nowe ujście. Wincenty Pol ten nowy odcinek rzeki nazwie później Wisłą Śmiałą. W ten sposób główne ujście rzeki oddaliło się o parę kilometrów.

Grobla w Górkach Wschodnich. Po prawej Wisła Śmiała.

    Wówczas przystąpiono do prac zabezpieczających Gdańsk przed skutkami podobnych kataklizmów. Zbudowano śluzy w Plehnendorfie, a w latach 1890-95 przekopano sztuczne ujście na wprost od Gdańskiej Głowy do morza. Przekop Wisły przyspieszyła wielka wiosenna powódź w 1888 roku, która zalała znaczną część Żuław.

Mapka powodzi w 1888 roku. Źródło i dyskusja na forum.

    Przekop znacząco odsunął groźby zalania Gdańska od strony Wisły. Od tej pory w okolicy miasta znajdują się aż trzy ujścia:
-Martwej Wisły w Westerplatte/Nowym Porcie
-Śmiałej Wisły w Górkach Wschodnich/Zachodnich oraz
-Przekop rozdzielający Świbno od Mikoszewa

    Obecnie słyszymy o powodziach,ale inna jest ich przyczyna. To nie Wisła, lecz Strzyża, Radunia i Kacza, występują z brzegów i zalewają trójmiejskie ulice. Groźne okazują się również sztormy połączone z północnym wiatrem, które tworzą tzw. cofkę, czyli wpychają wodę z powrotem w stronę lądu.

 Na początku lat 80 XX wieku powódź zalała Wyspę Nowakowską koło Elbląga. Powódź tę (powódź sztormowa) spowodował właśnie północny wiatr, który wpychał wodę wgłąb lądu. 

 Obecnie zagrożenie powodziowe występuje w wyniku wielkich opadów deszczu. Sytuacja przypomina podkarpackie tereny gdzie górskie strumyki w wyniku intensywnych opadów zamieniają się w rwące rzeki. Podczas ulewnych deszczy ulice Gdańska, Sopotu i Gdyni zamieniają się w mętne odprowadzające cieki koryta. Studzienki nie są w stanie odprowadzać płynących strumieni wody. Dodatkowo sytuację utrudniają koleiny na drogach, przez które woda omija studzienki.

    Miasto próbuje walczyć z żywiołem przez budowę zbiorników retencyjnych. Od 1998 roku do 2010 zbudowano ich aż 24. W 2016 mamy ich już 49. Mimo to woda małych strumyków w czasie ulewnych deszczów nadal wylewa.

    W nocy z 9 na 10 lipca 2001 spadło w Gdańsku 130 litrów wody na metr kwadratowy (20% rocznych opadów; najwięcej od 50 lat, podaje się też liczbę 127 milimetrów). To nie Wisła spowodowała zalanie Oruni, Dworca Głównego oraz Wrzeszcza, ale mała na co dzień Radunia oraz Strzyża. Straty były ogromne.Gdańsk pogrążył się w żałobie. Cztery osoby zginęły zaskoczone wielką falą. Kilkaset domów nadawało się jedynie do wyburzenia.

Znak wodny we Wrzeszczu na rogu Dekerta i Grunwaldzkiej. Zdjęty kilka lat temu przy okazji termoizolacji budynku. Napis: Powódź 9/10 VII 2001

    8 lat później 1 lipca 2009 roku intensywne opady spowodowały kolejne podtopienia. Najgorzej sytuacja wyglądała w Gdyni w dzielnicach Dąbrowa, Karwiny i Orłowo. 

    Niedawno 14 października 2009 zerwał się potężny wiatr. Prędkość wiatru grubo przekraczała 100 km/h. Zniszczona została ostroga sopockiego mola, zawalone zostały setki drzew. Komunikacja stanęła. Tak zwana powódź sztormowa, bo do niej doszło zagrażała Śródmieściu oraz Dolnemu Miastu. 

    W 2010 roku kiedy powódź ponownie nawiedziła wrocławski Kozanów, zniszczyła Bogatynię oraz prawobrzeżny Sandomierz, w Gdańsku panował spokój. Nadzwyczajna za to była sytuacja z września 2014 roku kiedy to deszcz padał non stop przez prawie 3 doby.  Informacje z 27 września mówiły, że w Trójmieście przez 30 godzin ma spaść od 30 do 50 litrów na metr kwadratowy, czyli tyle ile normalnie w miesiąc. Nie wytrzymał zbiornik retencyjny "Nowiec 2" na Strzyży powodując zalanie okolicznych ulic. Łączny opad wyniósł 80 milimetrów. W Gdyni zalane zostało skrzyżowanie ul. 10 Lutego oraz Świętojańskiej.

    Latem 2011 roku (13/14 lipca) ulewa spowodowała wylanie Chylonki w Gdyni oraz zalanie tuneli w Sopocie.

   Najgorsze od lat podtopienia miały miejsce latem 2016 roku. 14 i 15 lipca deszcz mocno padał non stop przez około 14 godzin. W tym czasie w Gdańsku spadło 160 litrów wody na metr kwadratowy. Podtopione zostały Wrzeszcz, gdzie ponownie wylała Strzyża. Woda przelewała się przez wały na kanale Raduni. Urzędnicy zapewniali, że mimo większych opadów niż w 2001 roku, straty udało się ograniczyć dzięki budowie wielu zbiorników retencyjnych i remoncie wałów przeciwpowodziowych. Zmarły dwie osoby próbujące ratować piwnice na tzw. wysepce we Wrzeszczu koło Galerii Bandyckiej. Całe pobliskie skrzyżowanie było nieprzejezdne przez pół dnia. Deszcz unieruchomił na tym skrzyżowaniu tramwaj. Zalane zostały pobliskie ulice (m.in. Dekerta). Potok Oliwski zalał piwnice na Starym Rynku Oliwskim. Uszkodzenia nie ominęły oliwskiego ZOO, tuneli przy dworcach oraz głównych skrzyżowań w mieście.

Źródła:
-Gdańsk jego dzieje i kultura
-przewodniki
-artykuł Alexa 
-Trójmiasto.pl [dostęp 16.07.2016]



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Za każdy komentarz dziękuję.

.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...